کاربرد مکمل های غذایی در بیماری ام.اس

کاربرد مکمل های غذایی در بیماری ام.اس

حسین ایمانی، دکترای تخصصی تغذیه، عضو هیأت علمی دانشگاه  تهران

در بیماری مالتیپل اسکلروزیس (MS) سیستم ایمنی به طور فعال به میلین، پوشش محافظ اعصاب، در مغز و نخاع آسیب می رساند. اکثر درمان های بیماری MS در تلاش برای کاهش فعالیت سیستم ایمنی هستند. جزئیات سیستم ایمنی بسیار پیچیده است، اما به طور کلی می توان اینگونه فرض کرد که در بیماری MS تحریک سیستم ایمنی خطرناك و تنظیم کاهشی آن موثر می باشد. بنابراین، مکمل هایی که باعث بهبود و یا افزایش عملکرد ایمنی بدن می شوند، بدترین انتخاب برای بیماران MS می باشد. متأسفانه تاثیر اکثر مکمل ها بر سیستم ایمنی مورد مطالعه قرار نگرفته است و استفاده های رایج مربوط به اطلاعات اندك موجود می باشد که تاثیرات دقیق آن ها بر سیستم ایمنی، تداخل با داروهای معمول مورد استفاده در بیماران MS و عوارض جانبی آنها باید مورد مطالعه قرار بگیرد.

 

مکمل های مورد استفاده در سه بخش ویتامین ها، مواد معدنی و گیاهان دارویی تقسیم می شوند. دوز پیشنهادی در مورد ویتامین ها و مواد معدنی بر اساس مقدار مجاز توصیه شده روزانه ( RDA ) می باشد و مصرف مقادیر بیشتر توصیه نمی شود. ویتامین هایی که در بیماران مبتلا به MS مورد استفاده قرار می گیرند، ویتامین D، ویتامین B6 ، ویتامین B12 و ویتامین های آنتی اکسیدان می باشند. بر اساس مطالعات صورت گرفته، کمبود ویتامین D در بیماران MS مشاهده شده است و مصرف ۸۰۰ - ۶۰۰ واحد ویتامین D به شکل فعال آن یعنی ویتامین D3 توصیه می شود. بتا کاروتن و ویتامینهای C و E به عنوان ویتامین های آنتی اکسیدان تاثیرات مختلفی در بهبود عوارض ناشی از MS ایفا می کنند و مصرف آنها بر اساس RDA توصیه می شود. ویتامین B6 معمولا در مکمل های مولتی ویتامین مصرف می گردد. RDA ویتامین B6 1/3 الی ۱/۷ میلی گرم برای بالغین در نظر گرفته شده است و باید از دوز های بالای آن که معمولا در مکمل ها وجود دارد، اجتناب کرد، زیرا عوارضی مانند بی حسی، خارش و درد را همراه دارد. کمبود ویتامین B12 علایم نورولوژیکی شبیه به علایم بیماران MS را ایجاد می نماید. در صورت وجود کمبود در مبتلایان به MS ، مکمل یاری با دوز RDA (2/4)‎میکروگرم باید صورت پذیرد. مواد معدنی مورد بحث در این مقاله که به عنوان مکمل در افراد مبتلا به MS استفاده می شود، شامل سلنیوم، کلسیم و روی می باشد. سلنیوم دارای اثرات آنتی اکسیدان بوده و همانطور که اشاره شد، اثرات دقیق آنتی اکسیدان بر روی MS نامشخص است. برخی مطالعات اثرات مثبت مکمل یاری با سلنیوم به مقدار RDA برای افراد بالای ۱۴ سال (۵۵ میکروگرم) را مشاهده کرده اند. با توجه به کارکرد های مهم کلسیم در بدن و وجود خطر بروز استئوپروز در مبتلایان به MS ، مصرف روزانه ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی گرم در روز بر اساس RDA توصیه می شود. نتایج مطالعات در مورد سطوح خونی روی در افراد MS متناقض است. با توجه به اینکه مصرف دوز بالای روی باعث کمبود مس می شود و همچنین تاثیر روی بر سیستم ایمنی، پیشنهاد می شود که مصرف روی به صورت مکمل  ( بیشتر از  ۱۱ میلی گرم برای مردان و ۸ میلی گرم برای زنان) نباشد.

 

گیاهان دارویی می توانند برای بدن تاثیرات مثبتی داشته باشند، اما باید در مورد عوارض آنها و تداخلات احتمالی با داروهای مصرفی در افراد مبتلا به MS دقت کرد. متأسفانه مطالعات کمی بر روی اثربخشی گیاهان دارویی صورت پذیرفته است و بیشتر ادعاها بر پایه تجربه به دست آمده است. کهن دار یا جینگو ( Ginkgo) که هزاران سال است در چین مورد استفاده قرار می گیرد، دارای اثرات موثری بر عملکرد ذهنی بوده و همچنین آنتی اکسیدان است و با مهار فاکتور فعال کننده پلاکت، باعث کاهش فعالیت برخی از سلول های ایمنی می شود. اکیناسه یا سرخال گل ( Echinacea )برای کاهش زمان و علایم سرماخوردگی استفاده می شود. با توجه به ارتباط عفونت های ویروسی تنفسی با حملات شدید MS ، درمان سرماخوردگی می تواند در این زمینه کمک کننده باشد. از طرف دیگر سرخارگل باعث تحریک سیستم ایمنی می شود. هنوز مطالعات کاملی در این مورد صورت نپذیرفته است. بر اساس مطالعات، علف چای یا چای کوهی )  ( St. John’s Wort) به عنوان یک ضد افسردگی شناخته می شود و با توجه به احتمال افسرده بودن مبتلایان به MS ، مکمل یاری با آن ممکن است مفید باشد. مسئله بسیار مهم در مورد علف چای، تداخلات آن با داروهای مختلف می باشد و باید زیر نظر پزشک تجویز گردد. سنبل الطیب ( Valerian ) به عنوان خواب آور مورد استفاده قرار می گیرد و با توجه به مشکلات خواب و خستگی مبتلایان به MS ، سنبل الطیب می تواند کمک کننده باشد. مطالعات صورت گرفته در مورد مکمل یاری با جین سینگ آسیایی(Asian Ginseng )، با توجه به تاثیر مثبت آن بر استرس، خستگی، افزایش انرژی و قدرت در بیماران مبتلا به MS و از طرف دیگر تاثیرات جین سینگ بر سیستم ایمنی، کم بوده و نتیجه گیری در این مورد سخت می باشد. شواهد نشان می دهند که قره قاط ( Cranberry ) از چسبیدن باکتری به دستگاه گوارش و عفونت آن جلوگیری می کند. با توجه به عوارض زیاد عفونت دستگاه گوارش در بیماران MS ، مکمل یاری با قره قاط به صورت قرص و یا شربت ممکن است مفید باشد. در مورد تاثیرات مکمل های غذایی مختلف برای افراد مبتلا به MS و دوز موثر آن نیاز به مطالعات بیشتری وجود دارد ولی با توجه به تلاش بیماران MS برای مقابله با بیماری، این مکمل یاری ها می توانند علاوه بر داشتن اثرات مفید درمانی، از نظر روانی نیز بسیار کمک کننده باشند.

تغذیه در کودکان و نوجوانان مبتلا به MS

ناهید آریائیان ، دکترای تخصصی تغذیه،عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران

گرچه آمار جامع و دقیقی از میزان شیوع بیماری در کودکان و نوجوانان وجود ندارد اما به نظر می رسد حداقل حدود ۲ % افراد مبتلا، در آمریکا زیر سن ۱۸ سال باشند. فاکتورهای ژنتیکی احتمال بروز بیماری را افزایش می دهند .علیرغم شیوع بیشتر ام اس در خانم های بالغ نسبت به آقایان، ابتلا درسنین کودکی و نوجوانی، در پسرها شایع تر است .از بین عوامل محیطی که به نظر می رسد در بروز بیماری مؤثرند، عفونت قبلی با ویروس EBV و نیز کمبود ویتامین D نقش پررنگ تری دارند . درمان حملات با استفاده از استروئیدها (با توجه به وزن کودك) صورت می گیرد. می توان از اینترفرون ها در کودکان استفاده نمود . درمان علامتی نیز همانند بالغین می تواند انجام شود . درمان با استروئیدها باعث افزایش خطر فشار وقند خون بالاو .. می گردد که نیازمند مداخلات تغذیه ایی است. نیز چاقی امکان بروز بیماری ام اس در کودکان و دختران نوجوان را افزایش می دهد و کاهش سریع وزن و رژیم های غذایی سخت برای کودکان و نوجوانان در حال رشد مناسب نمی باشد و کاهش وزن باید زیر نظر متخصص تغذیه انجام گردد. برای هر فرد چه سالم و چه بیمار بخصوص کودکان و نوجوانان که درحال رشد نیز می باشند، داشتن یک تغذیه سالم ضروری است . برای تغذیه سالم موارد زیر باید در آن رعایت گردد .

۱) تنوع غذایی در رژیم غذایی روزانه وجود داشته باشد

 ۲) در استفاده از هیچ ماده غذایی افراط و تفریط نشود و میانه روی در مصرف مواد مغذی حفظ شود.

۳) در مصرف چربی ها و شیرینی ها صرفه جویی شود و مصرف نمک محدود گردد.

۴) روزانه از تمام گروه های غذایی به مقدار لازم طبق هرم غذایی برای آن گروه سنی استفاده شود.

منابع: geneticsandpublichealth

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید