طول بارداری و DHA

•    DHA در طول رشد جنین و بعد از تولد، بافت های سالم را در بیشتر اعضای بدن می سازد.
•    DHA در 3 ماهه سوم بارداری در جنین در حال رشد تجمع و انباشت می شود.
•    DHA در طول بارداری موجب بهبود تولد جنین و وضعیت نوزاد می شود.

حتما شنیده اید که مصرف DHA در طول بارداری به رشد مغز جنین کمک می کند اما احتمالا به خود می گویید که "وقتی مادرم مرا باردار بود، هیچوقت DHA مصرف نکرد و اکنون من فردی با هوش هستم". بله. درست است. شما بسیار باهوش هستید که این مقاله را می خوانید. شاید جذب DHA در مادرتان کافی بوده است. شاید دارای ژن هایی بوده که کمتر وی را در معرض خطر کمبود DHA قرار داده است و شاید بعد از خواندن این مقاله، تصمیم بگیرید که نیازی به افزایش جذب DHA در طول بارداری نیست. اما قطعا برای تصمیم گیری تمایل دارید اطلاعاتی را در مورد آن در اختیار داشته باشید. بنابراین دراینجا در مورد DHA صحبت می کنیم.

DHA بدنی سالم را می سازد:

DHA امگا-3 (دوکوزاهگزانوئیک اسید) یک اسید چرب پلی غیراشباع زنجیره بلند (PUFA) است که برای ساخت غشاهای سلولی نرم و انعطاف پذیر و پاسخگو و آسان کردن واکنش های ایمنی سالم در طول عمر مهم و حیاتی است.
در طول رشد جنین، DHA فورا در بافت های خاصی مثل مغز، چشم، کبد، آدیپوز (بافت چربی) و عضله اسکلتی انباشته می شود. زمانی که نوزاد متولد می شود، DHA برای سلامت چشم و قوه بینایی، قوه شناخت و سیستم ایمنی مهم و ضروری است.
طبق آمار، مادران بارداری که دارای DHA بالایی هستند، بارداری های طولانی تر و زایمان زودرس کمتری دارند (زودتر از هفته 34). نوزادان این مادران دارای وزن بیشتر بوده و رشد قوه بینایی و قوه شناخت آنها بسیار بالاست.

 

شواهدی در مورد DHA و بارداری:

اخیرا تحقیقات نشان داد که مزیت DHA در طول بارداری صرفا محدود به رشد مغز و کره چشم نیست. دو نمونه از شواهد نشان دادند که DHA می تواند بر ترکیب بدن کودک در آینده و خطر ابتلا به آلرژی تاثیر بگذارد که امروزه این دو مورد جزو دغدغه های سلامت جوانان محسوب می شود.

Omega-3脂肪酸和DHA~補腦的營養好夥伴.jpg

 

DHA و چاقی کودکان:

کودکان چاق و تپل دوست داشتنی هستند اما نکته قابل توجه این است که این کودکان در معرض خطر مشکلات متابولیکی مثل عدم تعادل قندخون و بیماری کبد چرب هستند که این موارد قبل از آنکه اتفاق بیافتد، باید مورد توجه قرار گیرد. مشاهدات نشان داد که DHA بالا در طول بارداری و شیردهی با کاهش آدیپوزیتی (بافت چربی) در کودک، کاهش BMI و افزایش توده عضلات ارتباط دارد. شواهد مربوط به رابطه بین DHA و آدیپوزیتی کودک اخیرا از یک مطالعه مداخله ای بدست آمد که در این مطالعه تاثیر DHA در طول بارداری بر ترکیب بدن کودکان در مادرانی که در معرض خطر چاقی یا عدم تعادل قند خون بارداری بودند، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که 40 درصد کودکان قبل از رسیدن به 4 سالگی چاق بودند. با این وجود زنان باردار و شیرده که روزانه 800 میلی گرم DHA مصرف می کردند، در مقایسه با زنانی که شیردهی نمی کردند و یا DHA مصرف نکرده بودند، به صورت معناداری کودکانی با آدیپوزیتی کمتری داشتند.
علی رغم اینکه این نتایج امیدوارکننده است اما نقش DHA در چاقی کودک مشخص نیست. یکی از مطالعات به بررسی کودکانی پرداخت که مادرانشان در طول بارداری و حتی 3 ماه بعد از زایمان و در طول شیردهی روزانه 10 میلی لیتر روغن جگر ماهی (2 قاشق چایخوری معادل 800 میلی گرم DHA) مصرف می کردند. نتایج نشان داد که کودکان در 7 سالگی دارای قوه شناخت بالایی بودند اما BMI آنها با کودکانی که مادرشان DHA مصرف نکرده بودند، تفاوت چشمگیری نداشت. بنابراین به زودی می توان در مورد اثرات DHA بر BMI کودک نتیجه گیری کرد و اینکه آیا مصرف مکمل DHA در طول بارداری می تواند گزینه موثری برای زنانی باشد که در معرض خطر تولد کودکانی با اضافه وزن یا چاقی هستند. بیایید به این موضوع بیشتر توجه کنیم.

DHA و آلرژی:

مصرف DHA به میزان مناسب در طول بارداری می تواند خطر ابتلای کودکان به مشکلات ایمنی را کمتر کند. اخیرا یک کارآزمایی بالینی تحت کنترل روی کودکان مادرانی که در طول بارداری 800 میلی گرم DHA با والدینی با سابقه بیماری و مشکلات مشابه انجام شد. از این مطالعه، دو نوع داده بدست آمد: گزارشی از علایم کودک که توسط والدین گزارش می شد و واکنش به مواد آلرژی زا با استفاده از تست پوست کودکان.
نتایج نشان داد در 6 سالگی، والدین گروه دریافت کننده DHA و  گروه کنترل (یعنی والدینی که سابقه مشکلات ایمنی داشتند اما در طول بارداری DHA مصرف نکرده بودند) وضعیت مشابهی را در گزارش علائم آلرژیک کودکان داشتند. اگرچه نتایج تست پوست نشان داد که کودکان گروه DHA در مقایسه با گروه کنترل، حساسیت کمتری به آلاینده ها و ذرات گردوغبار داشتند (کاهش 34درصدی). با وجود کاهش حساسیت به بادام زمینی و بادام هندی (به ترتیب 38 و  48 درصد)، این نتایج امیوارکننده ولی معنادار نبود. 6 نمونه از گونه های مولکولی ایجاد کننده واکنش ایمنی هیچ کاهشی را در حساسیت گروه DHA نشان ندادند. این کارآزمایی بالینی، چالش های مربوط به نتیجه گیری قطعی از تاثیر DHA بر پاسخ های فیزیکی در سیستم ایمنی را به تصویر می کشد.
درحالیکه تحقیقات در مورد نقش DHA در کاهش خطر چاقی و آلرژی هنوز ادامه دارد اما می توان شاهد بود که این یافته ها، روزنه امیدوارکننده ای را برای بررسی نقش مکمل DHA در کاهش خطراتی که کودکان را تهدید می کند، باز کرده است.

DHA در 3ماهه آخر بارداری:

DHA در نوزاد در حال رشد و به خصوص در 3 ماهه آخر بارداری تجمع می یابد. از هفته 35 تا 40 بارداری، وزن جنین به میزان 45 درصد افزایش می یابد. در همین دوره،ذخیره DHA به 840 درصد می رسد. از هفته 35 تا 40 بارداری، DHA در عضله اسکلتی به میزان 450درصد، در مغز به میزان 570 درصد، در کبد به میزان 680 درصد و در بافت چربی به میزان 840 درصد انباشته می شود.
زمانی که جذب DHA در جنین روند صعودی پیدا می کند، همین DHA از مادر دفع می شود. اگر مادر دارای DHA کمی باشد، این افزایش نیاز به DHA در دقایق آخر ، او را در معرض خطر کمبود قرار می دهد که می تواند مشکلات و امراض جدی را به همراه داشته باشد. کاهش سطح DHA در مادر باردار با خطر اختلالات خلق و خو بعد از زایمان ارتباط دارد. این موضوع برای مادرانی که تمایل به شیردهی دارند، مشکلاتی را ایجاد می کند، چون کمبود DHA بر شیر آنها تاثیر می گذارد و می تواند کودک را در معرض کمبود DHA قرار دهد. تعیین مقدار ذخایر DHA در کودک بسیار سخت و دشوار است (طبق مطالعاتی که روی حیوانات 1-2 ماهه انجام شد). محققان توانستند کمبود DHA را در نوزادان 2 ماهه براساس سطح قوه بینایی پیش بینی کنند. نوزادانی که در دو ماهه گی کمبود  DHA داشتند، در 18 ماهگی کمتر قادر به یادگیری زبان بودند.
خبر خوب اینست که: مادرانی که چند هفته آخر بارداری DHA بیشتری مصرف کنند، نوازدانی با  سطح DHA بالاتری به دنیا می آورند. این بدین معناست که برای مصرف DHA هیچ وقت دیر نیست.

DHA و نقش آن در نوزاد زودرس:

با توجه به اهمیت ذخیره DHA در نوزاد طی 3 ماهه آخر بارداری، شاید این سوال به ذهنتان خطور کند که وجود DHA برای جنین زودرس اهمیتی دارد؟ اگرچه در چنین شرایطی نوزاد زودرس DHA کافی را در به نسبت نوزادی که با زمان طبیعی به دنیا آمده است ذخیره نمی کند اما DHA می تواند در طول تغذیه با شیر مادر یا و با فرمولاهای غنی شده با DHA تامین شود. نتایج کارآزمایی های بالینی متعدد نشان داده است  که فرمول های غنی شده با DHA برای نوزادان زودرس به خصوص نوزادانی که قبل از هفته 28 متولد شده اند، بسیار مفید بوده و منجر به کوتاه تر شدن مدت زمان بستری در بیمارستان ، میزان تاخیر رشد کمتر، ترکیب بدن بهتر نوزاد و رشد و بهبود قوه بینایی آن می شود.

چگونه DHA را به رژیم غذایی اضافه کنم؟

رژیم غذایی مادر تاثیر چشمگیری بر میزان تجمع و ذخیره DHA در جنین و بر تولد نوزاد دارد. زنان بارداری که ماهی می خورند یا مکمل های روغن جلبک یا ماهی مصرف می کنند در مقایسه با زنانی که منابع DHA مصرف نکرده اند، نوزادانی با DHA بالاتری بدنیا می آورند. و از طرفی سطح  DHA در این نوزادان تا چند ماه ثابت می ماند برخلاف سایر نوزادان که افت DHA  دارند. مصرف مکمل DHA یا مصرف منظم ماهی چرب در طول بارداری، میزان DHA در نوزاد تازه متولد شده و شیرمادر را افزایش می دهد.

ایمن بودن DHA در طول بارداری:

و این طبیعی است که شما در مورد اثرات DHA  بر روی جنین یا حتی خودتان نگران باشید. در پاسخ می توان گفت که مصرف مکمل DHA در طول بارداری برای مادر و جنین هر دو ایمن و بی خطر است.

تنظیم: زهرا محبی(کارشناس ارشد تغذیه)

محصولات مرتبط: 

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید