نگاهی دقیق به سوء تغذیه

سوءتغذیه یک بیماری جدی است و زمانی اتفاق می افتد که رژیم غذایی فاقد مواد مغذی باشد. سوء تغذیه به معنی نداشتن تغذیه مناسب و کافی است و شامل کم غذایی و پرغذایی است.

کم غذایی یعنی وقتی که مواد مغذی به حدکافی به بدن نمی رسد

پرغذایی یعنی وقتی که مواد مغذی بیشتر از حد نیاز مصرف می شود

که دراینجا بر کم غذایی یا همان سوءتغذیه تمرکز می کنیم.

 

چه کسانی در معرض خطر سوءتغذیه هستند:

سوءتغذیه یک مشکل جدی است که تقریبا ۳ میلیون نفر در امریکا مبتلا به آن هستند و بسیاری از افراد نیز در معرض سوءتغذیه قرار دارند. حدود یک سوم افرادی که در انگلیس به بیمارستان یا مراکز مراقبتی مراجعه می کنند، دچار سوءتغذیه بوده یا در معرض خطر آن قرار دارند. سوءتغذیه ناشی از نداشتن یک تغذیه کافی و مناسب و یا اشکال در جذب مواد مغذی است. سوءتغذیه دلایل زیادی دارد که از جمله می توان به کاهش تحرک، ابتلا به بیماری های سخت و طولانی مدت و یا درآمد کم اشاره کرد.

 

علایم سوءتغذیه:

شایعترین علامت سوءتغذیه،کاهش وزن بدون دلیل (کاهش ۵ تا ۱۰درصدی وزن یا بیشتر طی ۳ تا ۶ ماه) می باشد.

 

سایر علایم سوءتغذیه:

ضعف عضلات، احساس خستگی، اختلال در خلق و خو، ابتلا به بیماری یا عفونت ها

عمده علامت پرغذایی، افزایش وزن یا چاقی است. افراد مبتلا به کم غذایی در صورتی دچار افزایش وزن می شوند که غذاهای پرانرژی و پرکالری مصرف کنند. علایم سوءتغذیه در کودکان با عدم رشد کافی، تغییر رفتار، عصبانیت شدید، اضطراب و پریشان حالی ظاهر می شود. وزن و رشد جسمی کودک باید مرتبا توسط پزشک کنترل و چک شود بخصوص زمانی که کودک در حال رشد است. درصورت نگرانی نسبت به سلامت یا رشد کودک با پزشک عمومی یا متخصص صحبت کنید.

 

چه زمانی به پزشک عمومی مراجعه کنیم: 

اگر BMI یا شاخص توده بدنی کودک کمتر از ۵/۱۸ باشد و یا علایم فوق در کودک ظاهر شود، به پزشک مراجعه کنید. BMI معیاری برای اندازه گیری وزن و قد کودک و اطمینان از سلامت اوست. با استفاده از BMI و چارت وزن می توان سلامت جسمی کودک را مشخص کرد. چنانچه والدین یا پرستار کودک در معرض خطر سوء تغذیه باشند، باید به پزشک مراجعه کنند تا بتوانند علایم سوءتغذیه یا هرگونه بیماری هایی که باعث سوءتغذیه می شود را کنترل کنند.

 

درمان سوءتغذیه:

بسته به دلایل و شدت سوءتغذیه، درمان آن ممکن است در خانه یا بیمارستان انجام شود. تغییر رژیم غذایی بهترین شیوه درمان سوءتغذیه است. درصورت ابتلا به کم غذایی، لازم است مقدار مواد مغذی با یا بدون مکمل های غذایی افزایش یابد.

درصورت عدم توانایی به خوردن مواد غذایی که بتواند نیاز بدن را تامین کند، می بایست از سرم های مغذی

قطره های خوراکی استفاده کرد.

 

پیشگیری از سوءتغذیه:

بهترین روش برای پیشگیری از سوءتغذیه، خوردن غذاهای سالم و متعادل است. غذای سالم و متعادل برای حفظ سلامت و تناسب اندام ضروری است.   به منظور حفظ سلامت، مصرف غذاهای متنوع از ۴ گروه اصلی موادغذایی، لازم و ضروری است که این گروه ها شامل:

  • گروه میوه و سبزیجات
  • گروه نان، برنج، سیب زمینی، پاستا و سایر غذاهای نشاسته ای
  • گروه لبنیات، شیر و غذاهای لبنی
  • گروه پروتئین ها شامل گوشت، ماهی، تخم مرغ، لوبیا و سایر منابع غیرلبنی

این گروه ها حاوی غذاها و موادمغذی موردنیاز بدن هستند که مصرف آنها به حفظ سلامت کمک می کند.

 

علایم سوءتغذیه در بزرگسالان:

شایعترین علامت سوءتغذیه در بزرگسالان، کاهش وزن بدون دلیل است.

 کاهش وزن ۵ تا ۱۰درصدی یا بیشتر طی ۳ تا ۶ ماه از علایم سوءتغذیه می باشد. گاهی اوقات کاهش وزن، آشکار نیست و به مرور زمان و بکندی روی می دهد که در چنین شرایطی،سایز لباس، کمربند و یا جواهرآلات بزرگ به نظر می رسند.

 

علایم سوءتغذیه:

  • خستگی و نداشتن انرژی                           
  • ابتلا به بیماری
  • بهبود بیماری در بلندمدت                         
  • تاخیر در بهبود و ترمیم زخم
  • عدم تمرکز                                             
  • احساس سرما، افسردگی

بهترین روش برای آزمایش سوءتغذیه، استفاده از  BMI (شاخص توده بدنی) است. BMI معیاری است که با اندازه گیری وزن و قد می توان سلامت فرد را تعیین کرد. BMI نرمال برای بزرگسالان بین ۵/۱۸ تا ۰/۲۴ است. BMI زیر ۵/۱۸ نشان دهنده خطر سوءتغذیه است، اگرچه BMI بین ۵/۱۸ تا ۲۰ می تواند نشانه خطر باشد. لازم به ذکر است که BMI و کاهش وزن از نشانه های سوءتغذیه نیستند. ممکن است یک فرد دچار اضافه وزن یا چاقی باشد اما هنوز از سوءتغذیه رنج می برد که دلیل آن می تواند مصرف غذاهای پرچرب و شیرین باشد که فاقد ویتامین ها و مواد معدنی ضروری است.

 

مراجعه به پزشک:

در صورت داشتن BMI کمتر از ۵/۱۸ و یا کاهش وزن ۵ تا ۱۰درصدی طی ۳ تا ۶ ماه و یا علایم فوق، به پزشک مراجعه کنید.

 

علایم سوءتغذیه در کودکان:

  • عدم رشد کافی برحسب وزن و قد
  • تغییر رفتار و خلق و خو، عصبانیت، اضطراب و تشویش
  • تغییر رنگ مو و پوست

 

مراجعه به پزشک:

وزن و رشد جسمی کودک باید در مراحل اولیه رشد مرتبا توسط پزشک کنترل و چک شود. درصورت نگرانی نسبت به سلامت یا رشد کودک به پزشک مراجعه کنید.

 

دلایل سوءئغذیه:

سوءتغذیه ناشی از کمبود موادمغذی در رژیم غذایی است و بدلیل مصرف ناکافی مواد مغذی یا اختلال در جذب مواد مغذی روی می دهد.

 

بیماری ها:

بیماری هایی که منجر به سوءتغذیه می شوند:

  • بیماری های سرطان،کبد،دل درد شدید و مداوم یا اسهال که موجب کم شدن اشتها می شوند
  • بیماری های روانی مثل افسردگی یا شیزوفرنی که بر خودمراقبتی تاثیر می گذارند
  • بیماری هایی که نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند
  • بیماری هایی که توانایی بدن را برای هضم و جذب مواد مغذی از بین می برند مثل بیماری کرون یا کولیت
  • زوال عقل-افراد مبتلا به این بیماری هنگام گرسنگی قادر به بیان آن نیستند
  • دیسفاژی یا دشواری در بلعیدن. بیماری که بلعیدن را سخت و دردناک می کند
  • اسهال و استفراغ مکرر
  • اختلال در خوردن مثل بی اشتهایی عصبی

برخی داروها می توانند خطر ابتلا به سوءتغذیه را افزایش دهند. بیش از ۲۵۰ نوع دارو وجود دارد که توانایی بدن را برای جذب مواد مغذی از بین می برد. خطر سوءتغذیه زمانی روی می دهد که بدن به انرژی بیشتری نیاز داشته باشد و یا بعد از جراحی یا جراحت شدید مثل سوختگی و یا حرکات غیرارادی مثل تشنج.

 

عوامل فیزیکی

برخی عوامل فیزیکی که منجر به سوءتغذیه می شوند:

  • دندان های فاسد و پوسیده و یا درمان نادرست دندان ها که خوردن را سخت و دردناک می کند
  • کم شدن اشتها بدلیل از دست دادن حس بویایی و چشایی
  • معلولیت جسمی یا سایر نقایصی که پخت و پز یا خرید موادغذایی را سخت و دشوار می کند.

 

عوامل اجتماعی

برخی شرایط و موقعیت های اجتماعی که منجر به سوءتغذیه می شوند:

  • تنها زندگی کردن و دوری از جامعه
  • نداشتن دانش و اطلاعات کافی درمورد تغذیه یا آشپزی
  • کاهش تحرک
  • مصرف مشروبات الکلی یا اعتیاد به موادمخدر
  • درآمد کم یا فقر

 

سوءتغذیه در کودکان:

 شایعترین دلیل سوءتغذیه در کودکان ، بیماری های طولانی مدتی است که

  • باعث کاهش اشتها می شود
  • فرایند جذب و هضم را مختل می کند
  • باعث می شود که بدن نیاز شدیدی به انرژی داشته باشد

از جمله بیماری هایی که موجب سوءتغذیه می شوند، سرطان، بیماری قلبی مادرزادی،فیبروز کیستیک،فلج مغزی

البته سوءتغذیه می تواند بدلیل بی توجهی به کودک، فقر و یا سوءاستفاده از او باشد. گاهی اوقات کودکان و نوجوانان بدلیل حفظ تناسب اندام از خوردن موادغذایی اجتناب می کنند که همین مسئله موجب سوءتغذیه می شود.

 

        

 

 

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید