آیا کودک من کم اشتهاست؟

بی اشتهایی کودک یا توهم والدین:

یک سال اول زندگی دوران رشد سریع کودکان است. تا چشم بر هم می گذارید بزرگ می شوند و تغییراتشان روز به روز قابل مشاهده است. از یک سالگی به بعد سرعت رشد به طور قابل ملاحظه ای کاهش پیدا می کند. شاید برای والدین کمی عجیب به نظر برسد که چطور وزن کودک طی ۱۲ ماه اول ۳ برابر شده و از آن به بعد فقط ۲-۳ کیلوگرم در سال افزایش وزن دارد. یا چطور ممکن است قد کودک که در سال اول تولد ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده بود، تا چهارسالگی دو برابر نشود؟ به طور قطع در این دوران اندازه غذا خوردن کودک و تعداد دفعات آن نیز نسبت به قبل متفاوت خواهد بود، اما خیلی از والدین نمی توانند این تغییرات را قبول کنند و پیش خودشان فکر می کنند که لابد پای بیماری یا کمبود اسرار آمیزی در میان است که روی اشتهای کودکشان تاثیر گذاشته است. از طرف دیگر بسیاری از والدین دید درستی نسبت به توانایی کودک برای غذا خوردن در هر وعده ندارند و اگر کودک قاشق هفتم و هشتم پلو را رد کند، احساس می کنند که چیزی نمانده که آسمان روی سرشان خراب شود.

 

کاهش طبیعی اشتهای کودکان:

 

اشتها1.jpg

طی ۱ تا ۵ سالگی اشتهای کودک کم می شود. والدینی که به متخصص تغذیه مراجعه می کنند با نگرانی می گویند: ” انگار هیچ وقت گرسنه اش نیست “، ” غذایی که میخوره خیلی کمه “ یا ” تا وقتی قاشق رو به زور توی دهانش نکنیم، چیزی نمیخوره“ و جملاتی مثل این. تا زمانی که سطح انرژی کودک شما طبیعی و نرمال است و او بر اساس منحنی های استاندارد، به اندازه کافی ( بر اساس سن و جنس) قد می کشد و وزن می گیرد، بهتر است بیش از حد نگران تغذیه او نباشید و وسواس به خرج ندهید. یادتان باشد با نگاه کردن دائمی به بشقاب غذای کودک، تشویق کردن او هنگام خوردن، دادن جایزه برای غذا خوردن یا تنبیه کردن وی برای پس زدن یک غذای خاص، اشتهای او را واقعا کم خواهید کرد.

 

چه زمانی نگران شویم؟

 

Appetite-In-Children.jpg

همان طور که گفته شد کاهش نیاز کودک به کالری و انرژی در طول روز که ناشی از پایین آمدن سرعت رشد در یک تا پنج سالگی است، باعث می شود که او کم اشتها تر از قبل به نظر برسد، اما اگر این کاهش اشتها با یک یا چند مورد از علائم زیر همراه شد، با یک متخصص تغذیه مشورت کنید.

  • کودک در حال از دست دادن وزن است.
  • کودک طی ۶ ماه گذشته اصلا وزن نگرفته است.
  • کودک علاوه بر بی اشتهایی، تب یا اسهال و ... هم دارد.
  • کودک برخی از غذاها را قورت نمی دهد و از دهان بیرون می آورد یا بعد از غذا خوردن استفراغ می کند.

 

وقتی پای آهن در بی اشتهایی کودک در میان است:

faghr-ahan.jpg

یکی از شایعترین علل پزشکی که منجر به از دست رفتن اشتهای کودکان نوپا می شود، آنمی یا کم خونی فقر آهن است. فقر آهن در آن دسته از خردسالانی که منابع غذایی آهن از جمله گوشت یا غلات غنی شده را در برنامه غذایی روزانه خود ندارند، شایع است که می تواند باعث کاهش اشتها، کاهش انرژی برای انجام فعالیت های عادی و روزمره و رنگ پریدگی شود. البته کم خونی فقر آهن با علائم دیگری از جمله خواب آلودگی در طول روز و پرخاشگری و تحریک پذیری نیز همراه است. استفاده بیش از حد شیر گاو (که منبع بسیار فقیر آهن است) در این سن می تواند باعث دریافت کالری زیاد و در نتیجه نبود میل کافی برای خوردن سایر مواد غذایی شود. خوردن آبمیوه به مقدار زیاد نیز می تواند همین اثر را داشته باشد.

 

ویتامین ها معجزه می کنند؟

یکی از سوال های مهم والدینی که با یک کودک بی اشتها طرفند، این است که آیا غنی کردن برنامه غذایی فرزندشان از ویتامین ها و مواد معدنی می تواند روی اشتهای او تاثیر داشته باشد؟ ” احتمالا “ پاسخی است که متخصصان آکادمی پزشکی اطفال آمریکا به این پرسش می دهند.

 

  • ویتامین B12 و نقش آن در بی اشتهایی کودک:

این ویتامین که تحت عنوان کوبالامین شناخته می شود به بدن کمک می کند که انرژی را از مواد غذایی استخراج کرده و چربی ها و پروتئین ها را متابولیزه کند. علاوه بر نقش این ویتامین در حفظ سلامت کبد، مو، چشم و پوست نیز حیاتی است. کمبود ویتامین B12 در میان کودکانی که به مدت طولانی با شیر مادر تغذیه شده اند، نسبتا شایع بوده و علائم آن در اواخر دوران نوپایی بروز می کند. بر اساس مقاله ای که در مجله ” بیماری های متابولیک ارثی “  به چاپ رسیده، کمبود ویتامین B12 در کودکان منجر به تاخیر در رشد، اختلال سیستم عصبی مرکزی، امتناع از خوردن غذا، ترش کردن و .... می شود. در همین مقاله امده است که استفاده از مکمل ویتامین B12 می تواند اشتهای این کودکان را افزایش دهد. البته یادتان باشد که این تاثیر فقط در مورد کودکان مبتلا به کمبود B12 به اثبات رسیده، نه همه بچه های بی اشتها. مصرف روزانه توصیه شده این ویتامین بر اساس اعلام متخصصان مرکز پزشکی مریلند ۰.۹ میکروگرم (برای کودکان یک تا سه ساله) و ۱.۲ میکروگرم (برای کودکان ۴ تا ۸ ساله) است. علاوه بر این یادتان باشد که تخم مرغ، محصولات لبنی، گوشت گاو و ماهی جزو منابع خوب این ویتامین هستند.

 

  • روی (Zn) و نقش آن در بی اشتهایی کودک:

یکی از علائم کمبود روی در کودکان بی اشتهایی است که در مراحل پیشرفته می تواند منجر به اختلالات رشد، تاخیر در بهبود زخم ها، کاهش حس چشایی و بویایی و مشکلات پوستی شود. آکرودرماتیت انتروپاتیکا نیز نوعی بیماری نادر ژنتیکی است که مبتلایان به آن نیز دچار کمبود روی هستند. بد نیست بدانید که روی به تنظیم PH بدن، هضم پروتئین ها و کربوهیدرات ها، حفظ غشای سلولی و ... کمک می کند و میزان توصیه شده مصرف آن برای کودکان ۲ تا ۳ سال، ۳ میلی گرم و برای کودکان ۴ تا ۸ سال، ۵ میلی گرم است. منابع خوب روی شامل لوبیا، مرغ، لوبیا سبز، گوشت قرمز و غلات سبوس دار است.

 

  • ویتامین D و نقش آن در بی اشتهایی کودک:

ویتامین D به جذب روی و سایر ویتامین ها و مواد معدنی از جمله کلسیم، منیزیوم، آهن، فسفر و ویتامین A کمک می کند. بنابراین کمبود آن منجر به دریافت ناکافی این عناصر شده و با خستگی و بی اشتهایی همراه است. آن دسته از کودکانی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند و نمی توانند به اندازه کافی شیر بخورند، بیش از سایرین در معرض کمبود ویتامین D قرار می گیرند. پس اگر کودک شما به این بیماری مبتلاست، او را به مدت کافی در معرض نور آفتاب قرار داده و از دادن خوراکی هایی مانند تخم مرغ و ماهی غافل نشوید. آیا همه چیزهایی که در مورد اهمیت این ویتامین ها و مواد معدنی گفته شد به معنای آن است که پدر و مادرها می توانند به کودک بی اشتها مکمل مولتی ویتامین و مینرال بدهند؟ مسلما نه. اظهار نظر در مورد لزوم مصرف مکمل نه تنها بر عهده پزشک و متخصص تغذیه کودک شماست. متخصصان انجمن ملی طب مکمل و جایگزین در آمریکا به همه والدین توصیه می کنند که یادشان نرود فرزند آنها یک بزرگسال کوچک نیست و ممکن است واکنش او به این قبیل مکمل ها با واکنش بدن یک فرد بزرگسال کاملا متفاوت باشد.

 

استفاده از طبیعت برای تقویت اشتهای کودک

Baby-Girl-In-Garden.jpg

  1. انجیر، چه تازه باشد و چه خشک شده به خوبی می تواند اشتهای کودک را افزایش دهد. البته خرما هم تقریبا همین تاثیر را بر کودکان می گذارد. البته به شرطی که از خوردن خرما بدشان نیاید.
  2. لیموترش نیز یکی دیگر از میوه های افزایش دهنده اشتهاست که هم در کودکان و هم در بزرگسالان موثر است. شاید فرزند شما دوست نداشته باشد سالادش را با الیمو بخورد. نگران نباشید در این حالت یک لیوان لیموناد تازه و خنک بدون گاز، هم سرحالش میاورد و هم اشتهایش را تنظیم می کند.
  3. اکثر بچه ها عاشق طعم ترش تمبرهندی هستند و یکی دو قاشق از آن را در وقت میان وعده رد نمی کنند. شاید جالب باشد بدانید که این میوه علاوه بر ملین بودن، افزاینده اشتها نیز هست.
  4. سیر هم در افزایش اشتها موثر است و هم در بهداشت دهان و دندان کودکان. البته اگر از طعم سیر در غذا خوششان نمی آید، بی جهت اصرار نکنید. چون همین اصرارها به خودی خود کودک را بی اشتها می کند یا باعث لجبازی او در هنگام غذا خوردن می شود.
  5. گشنیز از جمله سبزیجاتی است که می تواند فیبر لازم را به بدن برساند و البته اشتهایش را هم تقویت کند.
  6. انار، این میوه یاقوتی سرشار از انواع ویتامین ها و آنتی اکسیدان هاست و نوشیدن یک لیوان آب انار همراه یک قاشق کوچک عسل ( یا حتی بدون آن) به شدت اشتها را بر می انگیزد.

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید